Oppassen dat je niet NARrig wordt!
De onzichtbare opmars van de NAR binnen onze kerken.
De invloed van de NAR
Dit is een onderwerp dat de laatste tijd veel stof doet opwaaien en dat is niet voor niets. Gisteren luisterde ik naar een indringende podcast over de NAR: de New Apostolic Reformation. Het was een eyeopener om te horen hoe groot de invloed van deze beweging is op evangelische en pinksterkerken, zeker in de Verenigde Staten. De sprekers legden uit dat talloze gemeenschappen door deze leer zijn gescheurd. Bloeiende kerken raakten in verval zodra dit gedachtegoed binnensloop en tweedracht zaaide. Ook in Nederland zien we binnen charismatische kringen steeds vaker kenmerken van dit denken, met alle schade van dien.
Het lastige is dat deze stroming zich vaak onder de oppervlakte beweegt. Het is een verzameling ideeën die vooral verspreid wordt vanuit de Bethel Church in Redding. Omdat deze visie risico’s met zich meebrengt en terrein wint in onze kerken, deel ik de belangrijkste punten uit de podcast met je. Ik heb zelf veel preken van Bill Johnson gehoord. Hij is een begaafd en humoristisch spreker naar wie ik graag luister, maar zijn kerk, mede geleid door Kris Vallotton, leert zaken waar ik simpelweg niet achter kan staan.
Wat is de NAR precies?
De term klinkt misschien bekend, maar voor veel mensen is het nog een vaag begrip. Dat is ook de aard van het beestje: de NAR is een ongrijpbaar fenomeen. Er is geen officieel hoofdkantoor, geen ledenlijst en geen overkoepelend kerkverband. Toch zien theologen een heel specifiek en herkenbaar patroon van ideeën en netwerken. Sommigen noemen het de belangrijkste ontwikkeling in het moderne christendom, terwijl anderen beweren dat de hele beweging niet bestaat. De waarheid is genuanceerd, maar de impact is dat allerminst.
De wortels gaan terug naar het begin van de twintigste eeuw, naar de Azusa Street Revival in Los Angeles. Daar lag de focus op de directe werking van de Heilige Geest, zoals profetie en wonderen. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond daaruit de Latter Rain Movement. De naam verwijst naar Joël 2, waarbij de ‘vroege regen’ staat voor Pinksteren en de ‘late regen’ voor een enorme eindtijdopwekking waar we nu middenin zouden zitten. Destijds verwierpen gevestigde pinksterkerken dit als onbijbels, maar via professor C. Peter Wagner dreef het in de jaren negentig weer boven. Hij noemde het de New Apostolic Reformation, omdat hij vond dat de kerkstructuur fundamenteel moest veranderen.
De piramide van gezag
De kern van het NAR-denken is dat God vandaag de dag opnieuw apostelen en profeten aanstelt met gezag over de kerk op lokaal en nationaal niveau. Men gelooft dat de kerk eeuwenlang zwak is geweest omdat deze ambten ontbraken. Pas als de apostel en de profeet weer aan het roer staan, kan de kerk haar roeping vervullen. Zij zouden namelijk rechtstreekse strategieën van God ontvangen.
Men gebruikt hiervoor vaak Efeziërs 4:11 als Bijbelse basis. Binnen de NAR worden de vijf bedieningen echter niet als gelijkwaardig gezien. De apostel en de profeet staan bovenaan de ladder; zij bepalen de koers op basis van hun openbaringen. De pastor, leraar en evangelist hebben aanzienlijk minder invloed.
Auteur Danny Silk, een vriend van Bill Johnson en lid van het Senior Leadership Team van de Bethel Church, beschrijft dit als de ’trechter uit de hemel’. Wat in de hemel is, stroomt via de apostel naar de rest van de kerk. Dit creëert een top-downstructuur waarbij leiders vrijwel onaantastbaar zijn. Hun woord kan in de praktijk zelfs boven de Bijbel komen te staan, al zullen ze dat zelf nooit zo hardop zeggen. Dit botst frontaal met het protestantse idee dat het gezag bij de Schrift ligt en dat er gezamenlijk toezicht is via een kerkenraad. Binnen de NAR verschuift de macht naar de persoonlijke ingeving van één persoon. Kritiek wordt dan al snel weggezet als verzet tegen God.
De schaduwkant van eer
Dit systeem is gebaseerd op het principe van de Culture of Honor. Het idee is dat je de zegen van een leider alleen kunt ontvangen als je diegene de juiste eer bewijst. Dat klinkt mooi, maar het maakt zegen voorwaardelijk. Als je kritiek hebt, toon je volgens deze leer geen eer en blokkeer je de geestelijke atmosfeer.
Dit mechanisme maakt de structuur extreem kwetsbaar voor manipulatie. Misstanden worden toegedekt omdat niemand de leider ter verantwoording durft te roepen. Danny Silk stelt zelfs dat mensen die zondigen niet gestraft hoeven te worden, omdat Jezus de straf al heeft gedragen. Hij pleit voor een gesprek gericht op herstel, maar in de praktijk ligt de focus vaak op het uit de wind houden van de dader in plaats van het beschermen van het slachtoffer.
Een pijnlijk voorbeeld is de bekende profeet Shawn Bolz, een vertrouweling van Bill Johnson. Hij deed jarenlang profetieën met voorkennis die hij via sociale media over bezoekers van zijn conferenties verzamelde. De leiding van Bethel wist dit, maar hield het jarenlang onder de pet. Er was niet alleen sprake van religieus misbruik, maar ook van misstanden op andere vlakken. Toedekken is in zo’n geval simpelweg onacceptabel.
Een roep om openheid
Het Nieuwe Testament laat een heel ander beeld zien. Daar worden zaken soms juist openlijk aan de kaak gesteld. Denk aan Ananias en Saffira, of leiders die publiekelijk werden gecorrigeerd. Een situatie waarin je geen kritische vragen mag stellen of waarin gemeenteavonden louter eenrichtingsverkeer zijn, maakt de gelovige monddood.
Ik ben zelf een groot voorstander van de gaven van de Geest. Ik geloof in profetie en genezing en heb daar jarenlang in gefunctioneerd. Natuurlijk geloof ik ook in de vijfvoudige bediening, want dat staat in de Bijbel. Maar nergens lees ik dat de ene bediening de andere moet overheersen. Een gezonde gemeente geeft elke kleur en elk ambt een volwaardige plek. De hiërarchie die we bij de paus en het rooms-katholicisme zien, moeten we niet willen kopiëren in onze eigen kerken, ook al noemen we het nu anders.
Het systeem van de NAR vormt een groot risico, omdat de top elkaar de hand boven het hoofd houdt. In een gezonde cultuur moet je de werkwijze eerlijk kunnen bevragen. Ieder mens maakt immers fouten, ook de leider op het podium. Profetieën kunnen ernaast zitten en genezing blijft soms uit. We moeten echter het kind niet met het badwater weggooien, want ik zie prachtige dingen gebeuren door Gods Geest; maar zodra een systeem dialoog onmogelijk maakt, begeeft de kerk zich op gevaarlijk terrein.
@wimvanputten
Startpagina