Loslaten als levenskunst
Loslaten is de moed vinden om te accepteren wat je niet kunt veranderen
Het proces
Afgelopen weekend sprak ik met iemand over de kunst van het loslaten. Zaken lopen in het leven niet altijd zoals je had gedacht; het leven blijkt nu eenmaal niet altijd maakbaar te zijn. Als je jong bent, heb je daar minder oog voor en dat is maar goed ook. Je moet geen beperkingen of barrières opbouwen die je ervan weerhouden te groeien en je te ontwikkelen. Maar naarmate je ouder wordt, lopen de dingen soms anders. De droombaan die je voor ogen had, blijkt niet haalbaar te zijn. Soms leveren je inspanningen niet het gewenste resultaat op. Toen wij kinderen kregen, was het voor ons vanzelfsprekend dat ze ons ook in ons geloof zouden volgen, maar ouder geworden hebben ze andere keuzes gemaakt. Dat kun je niet corrigeren, daar heb je geen invloed meer op. Wat vroeger vanzelfsprekend was, blijkt vandaag niet meer te gelden. Ieder mens heeft recht op zijn of haar eigen ontwikkeling. Dit alles heeft bij het ouder worden van onze kinderen een proces van loslaten op gang gebracht.
In de relatie met…
Loslaten is een complex en diepgaand proces. Een puber wil ineens niet meer naar oma, hij zit liever bij zijn vrienden. Je dochter komt thuis met een vriend waar je zo je vragen bij hebt. Gelukkig is dit niet op ons van toepassing, maar het zijn slechts voorbeelden. Loslaten betekent het bewust opgeven van de behoefte om je kind, een situatie of een uitkomst te controleren. In plaats van je vast te klampen aan wat was of wat je dacht dat het beste is, moet je vertrouwen op een goede afloop. Een strenge ouderlijke beslissing in deze situaties biedt zelden een goede oplossing of veroorzaakt enorme spanningen in de relatie. Ook een jongere heeft het recht om zelfstandig te worden en van zijn of haar fouten te leren. Vooral moeders kunnen dan wakker liggen wanneer hun tienerdochter naar een feest gaat, ze woelen in bed, want ze horen zulke gekke berichten. Er zit dan niets anders op dan loslaten en vertrouwen. En soms helpt een goed gesprek!
Maar ook in een huwelijk of relatie betekent loslaten dat je je partner niet probeert te veranderen of te controleren. Het is het aanvaarden van de ander zoals hij of zij is, met alle gebreken en kwaliteiten. In de beste relaties geef je de ander ruimte om zijn of haar eigen weg te gaan. Ik ken een gezin waarbij de man nog steeds rookt. Je kunt er als vrouw nog zoveel bezwaar tegen hebben en er elke keer weer over beginnen, maar het heeft geen enkele zin. De irritatie die ontstaat, schept alleen maar afstand. Misschien had je bij de start van je huwelijk wel het romantische beeld dat je de rest van je leven alles samen zou doen, totdat je partner het idee opvat om een weekend met zijn oude schoolvrienden weg te gaan. Ga je dan moeilijk doen, of gun je hem de vrijheid om dit avontuur mee te maken? Leren loslaten betekent de ander zijn eigen keuzes laten maken.
Loslaten in werk en gezondheid
Ik ben al een aantal jaren met pensioen. Wij genieten ervan; het geeft ons de mogelijkheid om weg te gaan en we zijn niet meer gebonden aan schoolvakanties. Ik heb mijn hele leven met veel plezier gewerkt in de kinderbescherming en later in het middelbaar onderwijs. Het pensioen was niet iets waar ik ‘hijgend over de eindstreep’ naar toe leefde. Helemaal niet zelfs. Maar nu het zover is, is die vrijheid toch wel fijn.
Voor veel mensen is werk een groot deel van hun identiteit. Hun aanzien wordt sterk bepaald door hun functie en titel. In zo’n geval is het pensioen een periode waar ze tegenop zien. Ze hadden nog best even door willen gaan. In zo’n situatie is het pensioen het loslaten van de werkidentiteit, de dagelijkse routine en de sociale contacten die daarbij horen. Het is het accepteren van een nieuwe levensfase en het vinden van nieuwe doelen en zingeving buiten het werk.
Ook bij ziekte, met name bij een chronische of levensbedreigende aandoening, is loslaten een belangrijke les. Het gaat allemaal niet meer vanzelf. Ik ben zelf de afgelopen jaren twee keer ernstig ziek geweest. Ineens was mijn energie weg. De chemo deed zijn genezende werk, maar dat ging wel ten koste van mijn energie. Een flink stuk lopen was er niet meer bij. Wat je normaal vond in het huishouden, was niet meer vanzelfsprekend. Ik was blij als ik kon zitten of liggen. Zo onwennig, zo ongemakkelijk. Maar ik heb geleerd dit te aanvaarden en er niet tegen te vechten. Loslaten en vertrouwen. Vertrouwen dat alles weer als vanouds zou zijn. En in dit vertrouwen ben ik niet teleurgesteld. In die tijd heb ik wel moeten leren de beperkingen van de ziekte te accepteren, wat zo tegen mijn natuur inging.
Ik besef ook dat ik geboft heb, of beter uitgedrukt: gezegend ben. Ik weet ook dat dit niet in alle gevallen zo gaat. Het leven is broos en kwetsbaar, zeker bij het ouder worden. Misschien is het moeilijkste loslatingsproces wel het verlies van een geliefde. Het betekent het accepteren dat het onherroepelijk is. Ieder die dit meemaakt, gaat op zijn of haar eigen manier met dit verdriet om. Ieder heeft zijn eigen manier van verwerking en van loslaten. Het is niet het vergeten van de persoon, maar het loslaten van de veranderingen in huis. Het lege bed, de lege plaats in de huiskamer, het alleen moeten eten. De stilte, het niet meer kunnen overleggen: ‘Wat zullen we vanavond eten?’ Gewoon de grote leegte. Het rouwproces is een groot proces van loslaten om het verlies te kunnen aanvaarden.
De rol van geloof
Speelt het geloof hierin ook een rol? Zeker, het is voor mij allesbepalend. Ik heb hierboven al geschreven over vertrouwen. Vertrouwen omdat je weet dat het leven niet maakbaar is. Het is kwetsbaar en afhankelijk van Gods goedheid. En die goedheid heb ik zo overduidelijk ervaren in mijn leven. Of het nu ging om het loslaten van mijn kinderen toen ze ouder werden, of in de periode van mijn ziekte. In dit alles heb ik de troostvolle aanwezigheid van God ervaren. Een van mijn lievelingsteksten uit de Bijbel is te vinden in Romeinen 14:8: ‘Of wij dan leven of sterven, wij zijn van de Heere.’ Maar ook het woord van de apostel Petrus, wat hij schrijft in zijn eerste brief: ‘Werp al uw zorgen op Hem, want Hij zorgt voor u’ (1 Petrus 5:7). Ook hij heeft een grote prijs betaald met zijn marteldood voor zijn geloof in de Heer. Hij heeft ook leren loslaten, zijn aardse zekerheden, inclusief zijn eigen leven, om trouw te blijven aan zijn geloof.
Ook ik heb geleerd los te laten en te leven vanuit bovengenoemde Bijbelteksten. Ik heb er diepe troost in ervaren.
@wimvanputten