Zien of juist niet zien
Over geestelijke staar en blinde vlekken
Vandaag wil ik het hebben over het vermogen om te zien – of, misschien wel, het onvermogen. De aanleiding hiervoor is het prachtige verhaal uit Johannes 9 over de blindgeborene die op wonderbaarlijke wijze door de Heer Jezus wordt genezen. Dat verhaal sprak mij extra aan, want pasgeleden bezochten mijn vrouw en ik de optometrist in het ziekenhuis.
Daar bleek in een van haar ogen behoorlijke staar te zitten. Ze heeft nog maar twintig procent zicht. Dat troebele oog zal hoogstwaarschijnlijk een operatie nodig hebben. Maar, bedacht ik me, net zoals ons lichaam vertroebeld kan raken, kunnen we ook geestelijk blind zijn. En die geestelijke sluier, die zien we zelf vaak niet eens.
Wanneer de ogen gesloten blijven
De Bijbel staat bol van momenten waarop mensen het ‘effe niet zien’. Denk maar aan de Emmaüsgangers, die vrienden van Jezus. Ze waren kapot van verdriet en volkomen teleurgesteld dat Hij aan het kruis was gestorven. Ze waren de weg kwijt, gedesillusioneerd en hadden van pure ellende niets meer gehoord.
Terwijl ze terugliepen naar huis in Emmaüs, voegde een vreemdeling zich bij hen. Ze herkenden Hem niet. Pas toen ze Hem uitnodigden voor de maaltijd en de Heer het brood brak, gebeurde er iets wonderbaarlijks. De Bijbel zegt: “En toen gingen hun ogen open en zij herkenden hem.”
Het leek wel alsof er een soort geestelijke mist over hun waarneming lag. Hoe is het mogelijk? Je hebt jarenlang met Iemand opgetrokken, je kent Zijn stem en Zijn manieren van spreken! Toch waren hun ogen zo verblind door hun eigen verdriet en teleurstelling dat ze de Meester in hun midden niet herkenden.
De blindgeborene
Het verhaal van de man die blindgeboren werd, laat eveneens zien hoe hardnekkig verblinding kan zijn. Al vanaf zijn geboorte had hij geen zicht – een onvoorstelbaar trieste situatie. In Israël was de heersende gedachte: als je zo geboren werd, moest jij of je ouders wel een verschrikkelijke zonde hebben begaan. De Farizeeën veegden hem later de mantel uit: “Jij bent volledig in zonde geboren!” De schuld werd dus bij hemzelf neergelegd. Gelukkig zijn onze inzichten nu anders.
Maar wie was die Jezus eigenlijk? “Wie heeft je genezen?” werd hem gevraagd. Het antwoord bleef aanvankelijk vaag. Uiteindelijk zocht Jezus hem opnieuw op. En toen, ook voor hem, gingen de ogen definitief open.
Wie zeggen de mensen dat Ik ben?
De kernvraag blijft: Wie is Jezus? Dat is de beroemde vraag die de Heer stelde aan Petrus: “Van wie zeg jíj nou eigenlijk dat Ik ben?” Het antwoord van Petrus was klip-en-klaar: “U bent de Christus!” Hij had het gezien, hij had het vanaf het begin begrepen. Misschien had hij zijn twijfels en moeilijke momenten gekend, maar uiteindelijk was de geestelijke sluier van zijn ogen verdwenen en zag hij Jezus glashelder als zijn Verlosser.
Ogen worden niet geopend door studies; de Farizeeën kenden hun Bijbel uit en te na. Ook niet door het luisteren naar veel preken; hoeveel mensen zitten niet in de kerk zonder écht zicht te hebben op Jezus of zelfs maar op hun eigen verlossing? Het is alleen mogelijk als de Heilige Geest je licht geeft.
Ik moest denken aan het getuigenis van mijn eigen vrouw, die op een dag zei: “Toen ik de Heilige Geest ontving, leek het wel alsof ik een nieuwe Bijbel had gekregen. De teksten lichtten op. Ik begon de verbanden te verstaan en zag hoe God via dat Woord steeds opnieuw tot mij sprak.” Dat komt omdat je ogen door de Heilige Geest verlicht moeten worden.
De blinde vlek
Naast staar speelt bij velen ook de blinde vlek een rol. Ik zocht het eens op op internet: iedereen schijnt fysiek een blinde vlek te hebben. Het is de plek op je netvlies waar de oogzenuw het oog verlaat om de visuele informatie naar de hersenen te sturen Daar zitten simpelweg geen lichtgevoelige cellen. Daar kan dus géén informatie binnenkomen. Elk mens heeft een plek waar hij niets ziet.
We gebruiken het ook in een spreekwoord: “Ik heb nu eenmaal een blinde vlek voor dat soort dingen.” Wat dacht je van iemands karakter? Dat je denkt: ziet diegene nu echt niet hoe hij reageert? Heel veel mensen hebben zo’n blinde vlek in hun geestelijk leven. Ze hebben geen erg in bepaalde zaken in hun eigen leven, maar beschuldigen ondertussen een ander. Soms spelen diezelfde fouten, of erger, nota bene in hun eigen leven!
Denk aan Jezus’ beroemde gelijkenis over de balk en de splinter. Je beschuldigt de ander: “Joh, wat ben jij egoïstisch,” of “Je bent een narcist,” of “Je bent zo eigenwijs.” Maar de Heer Jezus zegt dan eigenlijk: “Heb je niet door dat je met zulke beschuldigingen een veel groter probleem hebt? Je mist de liefde om de ander te aanvaarden. Je zit vol met beschuldigingen. In jouw eigen oog, heeft een enorme geestelijke blinde vlek, een enorme balk!”
Niet zien wat God doet
Veel mensen leven met deze dubbele handicap: geestelijke staar én een blinde vlek. Ze zien uiteindelijk niet wat God doet. Je kunt door de mooiste natuur lopen en zeggen: “Mooi, hoor,” maar niet tot verwondering komen. Je mist de erkenning dat hier een prachtige, scheppende Creatie achter moet zitten.
De Bijbel is duidelijk: onze ogen moeten verlicht worden door het licht van het Evangelie. Dan pas gaan we het zien, net als die blindgeborene. Hij erkende Jezus als zijn Heer en Verlosser, ook al beweerden alle ‘religieuze’ mensen om hem heen dat hij een zondaar was. Hij zag Jezus en gaf Hem de eer.
Met verlichte ogen leven
Daarom zegt Paulus zo nadrukkelijk dat gelovigen met de verlichte ogen van hun hart moeten kijken. Dat je vol verwachting kijkt naar wat God kán doen. Dat je jouw roeping en bestemming ziet, in plaats van te zeggen: “Ik weet niet waar ik voor bestemd ben.” Laat die staar verdwijnen en je ogen geopend worden.
Je mag je roeping en de bedoeling van God voor je leven gaan herkennen en oppakken. Je krijgt zicht op die ongelooflijk waardevolle erfenis die alle gelovigen in Christus bezitten. Je mag belijden: “Ik ben eigendom van Christus. Ik mag mij uitstrekken naar meer van Hem, naar genezing, naar bevrijding. Ik mag Zijn karakter meer in mijn leven naar voren laten komen.”
Misschien zeggen mensen in jouw omgeving: “Jij bent nu eenmaal zo, daar komt niets terecht.” Misschien heb je die vloek al vanaf je jeugd gehoord. Dat heeft een enorme staar op je zicht gelegd, waardoor je je bestemming niet meer ziet. Maar God zegt: “Je bent mijn geliefde kind! Ik wil dat elk woord dat als een vloek op je leven ligt, wordt verbroken, zodat je de erfenis van Mijn heerlijkheid gaat ervaren.”
Anderen de ogen openen
Zo mogen wij, net als de Heer Jezus, een licht zijn in deze wereld en anderen de ogen openen door te vertellen dat Jezus Christus de Verlosser is. Hij wil elke vertroebeling, elke blinde vlek, reinigen en wegnemen.
We keren even terug naar de Emmaüsgangers. Hun ogen werden geopend, en ze herkenden Jezus vanuit de Schriften. Laten we de Heer Jezus vragen: “Wilt U mij de blinde vlekken in mijn leven aanwijzen? Laat elke vertroebeling verdwijnen?”
Dat is de belofte: onze vertroebelde blik wordt gereinigd, zodat we de Heer Jezus in al Zijn heerlijkheid zullen zien en erkennen in ons leven. Weg met die staar, weg met die blinde vlek! Je mag Jezus in al Zijn heerlijkheid zien leven en werken in jouw bestaan.
Met die gedachte zegen ik je: dat je glashelder in het leven mag staan, zonder enige blinde vlek, en dat je Jezus in Zijn volle heerlijkheid ziet.
@Wim van Putten