Rauw gesprek van David de Vos met Jan Pool
Leven in de spanningsboog van Ziekte en Geloof
Verwachting in onzekere tijden
Mijn vrouw en ik hebben afgelopen zondag met veel aandacht gekeken naar het boeiende YouTube-gesprek tussen David de Vos en Jan Pool. Jan heeft de ernstige diagnose van de ziekte van Kahler gekregen, een trieste mededeling die zijn wereld uiteraard volledig op z’n kop zette.
Dit gesprek trok onze aandacht des te meer omdat ik de afgelopen vijf jaar zelf ook twee keer een diagnose van de oncoloog kreeg. Gelukkig mocht, dankzij de kracht van het gebed in onze kerkelijke gemeente, voorbede van velen, én medisch ingrijpen – met chemo en bestraling – herstel plaatsvinden. Ik voel me hierdoor intens gezegend, maar het had ook zomaar anders kunnen aflopen. Daarom begrijp ik de emotie, de twijfel en de onzekerheid die in zo’n gesprek naar voren komen. Ziekte confronteert ons nu eenmaal met onze kwetsbaarheid. Het brengt ons naar plekken waar we liever niet zouden willen zijn. En toch, verrassend genoeg, kan juist daar iets heel waardevols gebeuren.
In dit gesprek zijn zoveel waardevolle thema’s aan bod gekomen, dat ik een groot deel daarvan in dit artikel heb verwerkt. Er is al zo veel gezegd en geschreven over (het uitblijven van) genezing, dat ik het een verademing vind dat David en Jan zo open en eerlijk over deze gevoelige materie hebben gesproken. Ik herken me volledig in de visie die hierin naar voren is gebracht.
Wanneer zekerheid wegvalt
Jan Pool haalt in het gesprek een belangrijk punt aan: in tijden van crisis ontvangen we vaak goedbedoelde adviezen. Mensen willen helpen, dat is logisch. Maar soms zitten er boodschappen tussen die extra pijnlijk zijn, bijvoorbeeld: “Als je meer geloof had, zou het wel goedkomen.”
Toen ik ziek was, heb ik ook de nodige adviezen en hints gekregen. Misschien niet zoveel als Jan Pool, maar de ondertoon was soms hetzelfde: ‘Je hebt het een beetje aan jezelf te danken; je had naar die of die genezingsdienst moeten gaan.’
In deze benadering zit een fundamenteel misverstand. Nergens in de Bijbelse verhalen over genezing wordt een zieke verweten dat zijn of haar geloof tekortschoot. De verantwoordelijkheid ligt integendeel bij degenen die bidden, niet bij degenen die lijden. Zij hebben het al zwaar genoeg. Het is immers niet alleen een fysiek lijden; vaak komt daar ook een geestelijk lijden bij kijken. Je kunt ineens niet meer wat vroeger vanzelfsprekend was. Waar je vroeger je hand niet voor omdraaide, is nu een hele opgave.
En toch – en dit is de troost voor iedere zieke, voor ieder die nog niet genezen is – kan Gods nabijheid juist in die gebrokenheid op een intensere manier ervaren worden dan we in gezonde tijden missen.
De kracht van loslaten
Jan Pool vertelt in zijn gesprek met David de Vos dat er een moment kwam waarop alles stil moest worden. Weg van de drukte, weg van verwachtingen, weg van de behoefte om betekenisvol te zijn. In die stilte hoorde hij een zin die alles veranderde: “Je hoeft niets meer te doen. Het is genoeg dat Ik van je houd.”
Het loslaten van controle is geen zware opgave; het is een bevrijding. Niet omdat we de hoop opgeven, maar omdat we inzien dat we nooit de regisseur van ons eigen leven waren. En dat is, heel eerlijk, fantastisch nieuws.
Rouwen en verwachten
Er is een subtiel maar belangrijk verschil tussen hopen en een verwachting vasthouden. Verwachting leeft in spanning: de mogelijkheid van een wonder vasthouden, terwijl je tegelijkertijd de rauwe realiteit van vandaag ervaart. Rouwen en verwachten tegelijkertijd is een lastig pakket, maar het is mogelijk. Want verwachting is geen ontkenning van pijn. Het is het weigeren om angst de baas in je denken te laten zijn. Angst fluistert: “Verwacht maar niks, dan word je niet teleurgesteld.” Maar verwachting zegt: “Ik blijf uitzien naar het goede, ook al begrijp ik niet hoe of wanneer.”
God als mysterie
Natuurlijk willen we God begrijpen. We zoeken uitleg, antwoorden op het ‘waarom’ van wat ons overkomt. Maar wat als de ontmoeting met God belangrijker is dan het antwoord?
Kijk naar het verhaal van Job. Hij stelt God duizend vragen, maar krijgt er geen één beantwoord. Wat hij wél krijgt, is een ontmoeting. En die ontmoeting verandert alles. Want antwoorden stellen gerust, maar aanwezigheid troost. God is zoveel groter dan onze vragen. Hij is meer dan alleen Genezer, meer dan alleen Helper. Hij is degene die blijft, zelfs in het diepste dal. En juist daar ontdekken we wat troost werkelijk betekent.
Vrede te midden van de storm
Vrede is niet de afwezigheid van problemen. Vrede is de aanwezigheid van God in je leven. Je kunt door vreselijke omstandigheden gaan en toch ervaren dat je niets tekortkomt. Niet omdat alles goed gaat, maar omdat Hij erbij is.
Dit is geen wishful thinking of ontkenning van pijn. Dit is de diepe waarheid dat alle dingen kunnen meewerken ten goede – zelfs de dingen die níet van God komen. Hij neemt wat gebroken is en maakt er iets moois van. Niet altijd op de manier die wij verwachten, maar altijd met een liefde die niet ophoudt.
Blijven leven in verwachting
Verwachting vraagt moed. Het vraagt om elke dag opnieuw te kiezen voor vertrouwen, ook als de omstandigheden dit tegenspreken. Dat betekent niet dat we doen alsof alles oké is. Het betekent dat we weigeren om de deur voor het wonder dicht te gooien.
Ook wij hebben in ons huwelijk momenteel met een chronische, ongeneeslijke ziekte te maken. “U kunt er honderd mee worden,” zei de hematoloog onlangs, maar dat neemt niet weg dat de vermoeidheid voor mijn geliefde een zware, dagelijkse last is. Toch bidden we samen elke dag. We spreken het vertrouwen en de hoop op herstel uit. We zien uit naar de dag dat er een doorbraak komt.
Zijn naam is Wonderbaar. Niet omdat Hij altijd doet wat wij vragen, maar omdat Hij groter is dan onze verwachtingen en dichterbij dan onze angsten.
Dus leven we met die spanning. Met pijn en met hoop. Met realisme en met verwachting. We erkennen wat moeilijk is, en we blijven uitzien naar het goede. We rouwen om wat verloren gaat, en we vieren wat er nog is. En in die spanning ontdekken we dat het waar is: zelfs hier, zelfs nu, ontbreekt ons niets. Niet omdat we alles hebben, maar omdat we Hem hebben. En Hij is genoeg.
Dat is geen cliché. Dat is leven.
Bekijk hier dit mooie gesprek op RAUW TALK
@Wim van Putten