HUWELIJK EN LEIDERSCHAP
Deel 1
Een fundament voor vaders, predikers en oudsten
Tijdloze principes voor een duurzame relatie
Onlangs schreef ik een stuk over het gezinsleven en deelde ik ook iets over mijn eigen huwelijk. Begin december waren we vijfenvijftig jaar getrouwd, en dat kan ik alleen maar met grote blijdschap en dankbaarheid vermelden. Het zijn prachtige jaren geweest waarin God centraal heeft gestaan, maar we hebben ook ontzettend veel in ons leven geleerd.
Juist omdat ik me bezighoud met het huwelijk en het gezin, kwam ik op internet een bijzonder, pijnlijk maar ook belangrijk artikel tegen. Het ging over het huwelijk, en dan met name dat van geestelijke leiders. In het artikel werd vermeld dat een vooraanstaande Amerikaanse prediker inmiddels voor de tweede keer is gescheiden. Dat zijn uiterst trieste situaties, niet alleen persoonlijk – want het is altijd een drama als mensen elkaar niet meer kunnen vinden en besluiten hun eigen weg te gaan – maar het heeft vaak ook grote gevolgen voor de kinderen. En niet in de laatste plaats voor de kerk waaraan ze verbonden zijn.
De wonden van scheiding
Een scheiding veroorzaakt altijd veel pijn. Dit neemt niet weg dat een predikant, oudste, evangelist, of welke leider dan ook, als vader van een gezin, een voorbeeldfunctie heeft. Want veel mensen zullen al snel denken: “Als hij al gaat scheiden, dan kunnen wij dat net zo goed, want wij hebben het ook niet makkelijk.” Bijbels gezien hebben leiders een cruciale voorbeeldfunctie. Het is dan ook zorgwekkend dat het aantal scheidingen onder christenen, maar ook onder kerkelijke leiders, de laatste jaren schrikbarend toeneemt.
Dat is verdrietig, want het evangelie, de boodschap van de Bijbel, biedt juist handvatten om je huwelijksproblemen aan te pakken: om naar elkaar te luisteren, elkaar te zoeken en niet van elkaar te vervreemden. Het opmerkelijke is dat er in deze tijd enorm veel boeken over het huwelijk en het huwelijksleven verschijnen. Hele seminars en studiedagen worden aangeboden, en toch leidt het niet altijd tot de juiste hulp.
Natuurlijk, er zijn veel christentherapeuten die geweldig werk verrichten, maar het heeft nog niet tot vermindering van het aantal echtscheidingen geleid. Gek genoeg neemt het aantal scheidingen onder christenen juist toe, terwijl het aantal scheidingen van mensen zonder geloof of kerk afneemt. Onze ouders deden dat anders. Veel ouders bleven bij elkaar – misschien waren ze ook niet altijd gelukkig in hun relatie en situatie – omdat er minder financiële mogelijkheden waren en omdat de maatschappelijke druk groter was dan tegenwoordig. Het was simpelweg niet gebruikelijk om uit elkaar te gaan, en waar het gebeurde – ik weet het nog uit mijn jeugd – was het een enkeling in de straat waarover dan gepraat werd.
Universele basisprincipes voor élk huwelijk
Het is belangrijk om te beseffen dat het huwelijk een door God gegeven mogelijkheid is voor twee mensen om elkaar lief te hebben. Vanuit het evangelie van de Heer hebben wij ook de middelen om, waar mogelijk, de verschillen te overbruggen.
Wat echt belangrijk is: of je nu christen bent of niet, er zijn bepaalde universele principes die eigenlijk voor íedereen gelden. Dit zijn de principes die de basis vormen voor elk huwelijk. Als wij als christenen – en zeker als leiders – denken dat we met het evangelie in de hand wel een oplossing hebben, maar we negeren deze basisprincipes – zoals respecteren, naar elkaar luisteren, aanvaarden dat de ander anders is – en we benaderen het alleen maar ‘geestelijk’ door te zeggen: “We bidden er veel voor,” dan zal dat uiteindelijk niet het gewenste effect hebben.
Mensen kunnen nog zo geestelijk zijn, ze kunnen een schat aan Bijbelkennis hebben of op grote podia staan. Maar als deze principes niet worden toegepast in hun dagelijks leven, zal ook hun relatie schipbreuk lijden. Zeker wanneer mannen die prediken in campagnes langdurig gescheiden zijn van hun gezin omdat ze elders in het land of de wereld moeten spreken. Gebrek aan geloof of toewijding is dus niet altijd de reden van de scheiding. Het is vaak het onvermogen om de gewone, universele principes voor een goede relatie te hanteren in de relatie.
Praktische principes in de dagelijkse realiteit
Het is essentieel dat deze praktische en relationele principes gehanteerd worden, naast de vrucht van de Geest waarin liefde, vriendelijkheid, geduld, trouw en zelfbeheersing een plek hebben. Het leven bestaat natuurlijk niet alleen uit principes; die basisprincipes moeten ook in de praktijk gebracht worden.
Er zijn allerlei zaken die daarin een rol spelen. Bijvoorbeeld: leren communiceren en tijd voor elkaar hebben. Mijn vrouw en ik hebben geleerd om te praten, naar elkaar te luisteren en daar ook écht de tijd voor te nemen. We moeten niet alles als vanzelfsprekend beschouwen. Als de ander het even moeilijk heeft of verdrietig is, moet je daar de tijd voor nemen om te luisteren. De aandacht die je als man dan geeft, is vaak al genezend.
Het principe van open en eerlijk zijn is net zo belangrijk. Je moet geen dubbelleven leiden. Je moet geen zaken voor je partner verborgen houden. Zoals iemand laatst tegen mij zei: “Ja, maar ik heb ook een eigen leven.” Dat klopt, je hebt een eigen leven, maar dat hoeft toch geen geheim leven te zijn? Daarom zijn eerlijkheid en openheid absoluut noodzakelijk.
De Bijbel geeft ons ook mooie adviezen over het seksuele leven. Seks is door God gegeven, en waar dat binnen de kaders van het huwelijk ruimte krijgt, is het belangrijk dat we dat ook daadwerkelijk aandacht geven. Paulus is daar heel duidelijk over: je moet je seksleven hebben en je mag het elkaar niet onthouden, tenzij – zegt hij – met wederzijds goedvinden voor een afgesproken tijd. Als dat ontbreekt, en bijvoorbeeld een evangelist of predikant vaak buitenshuis is en met andere vrouwen in contact komt (of andersom), en de basis thuis niet goed is, ook op seksueel gebied, dan zal dat alleen maar leiden tot verleiding en overspel. En dat zien we helaas vaak gebeuren, juist in kerkelijke kring, wanneer het huwelijk niet meer is wat het had moeten zijn.
Emotionele afstemming en trouw
Wat zeker in de man-vrouwrelatie van belang is, is dat je elkaar ook gevoelsmatig begrijpt. Dat je zicht hebt op de emoties en de gevoelens van de ander. Een enkel woord, een vervelende opmerking of zelfs een blik kan de ander al kwetsen, wat een geestelijke en vooral emotionele afstand kan creëren. Je moet daar scherp op zijn. Zorg ervoor dat je je partner emotioneel goed in de gaten houdt – en andersom – zodat je weet dat er soms iets mis kan zijn. Je moet het dan niet laten liggen, negeren of doen alsof het er niet is, maar juist aandacht geven. En niet weggaan of gaan slapen zonder dat het is uitgesproken.
Verder is trouw zijn van levensbelang voor een relatie. De ander moet voor de volle honderd procent zeker weten: als mijn man voor zaken naar het buitenland gaat, of als een prediker in een andere stad moet preken en in een hotel slaapt, dat hij of zij daar niet over de schreef gaat. Mensen moeten binnen een huwelijk van elkaar op aan kunnen. Man en vrouw moeten voor honderd procent zeker weten: hij of zij is betrouwbaar. Daar steek ik mijn handen voor in het vuur.
@Wim van Putten