De beste raad voor je prostaat
Een persoonlijk verhaal
Laat je PSA checken, elke man boven de zestig!
Wat mij inspireerde voor dit artikel? Dat was een pakkend verhaal dat ik las in één van die ziekenhuisfolders. Het ging over Harm-Jan, en zijn belevenissen lieten op een pijnlijke, bijna schokkende manier zien hoe ontzettend gevaarlijk het kan zijn om preventief onderzoek keer op keer voor je uit te schuiven. Echt iets om bij stil te staan, want we kennen het allemaal: dat eeuwige ‘straks wel’. Deze man van vijfenvijftig fietste elk weekend enorme afstanden, at gezond en voelde zich topfit. Toen zijn huisarts een PSA-test (Prostaat Specifiek Antigeen) adviseerde, wuifde hij dat weg. “Ik ben gezond,” hield hij vol. Die blinde overtuiging is hem duur komen te staan.
Het halve werk
Hetzelfde overkwam een vriend die na mijn eigen prostaatkankerbehandeling contact met mij opnam. Tijdens ons gesprek vroeg ik hem of hij ooit zelf zijn eigen PSA-waarde had laten meten. Hij keek me verbaasd aan – hij had er nog nooit van gehoord! “Joh,” zei ik, “je bent ouder dan zestig. Laat gewoon even je bloed prikken. Dat is het halve werk.” Dat deed hij. Een paar dagen later belde hij mij met het slechte nieuws: uitgezaaide prostaatkanker. Zonder ook maar één klacht, zonder pijn, zonder waarschuwing vooraf. De kankercellen zaten niet alleen in zijn prostaat, maar waren al in zijn gewrichten terechtgekomen.
De harde cijfers liegen er niet om
Prostaatkanker is de meest voorkomende kankervorm onder mannen. Elk jaar krijgen vijftienduizend tot achttienduizend Nederlandse mannen deze diagnose te horen. Het is vooral een ziekte die om de hoek komt kijken na je zestigste, met de meeste diagnoses rond het zeventigste levensjaar. En wie te lang de kat uit de boom kijkt? Die verhoogt zijn overlijdenskans met maar liefst vijfenveertig procent. Een schrikbarend getal.
Mijn eigen ervaring
Na mijn zestigste ging ik elk jaar trouw naar de huisarts voor een bloedtest. De eerste jaren waren mijn PSA-waarden keurig normaal. Niets aan de hand, dacht ik. Maar langzaam zag ik die waarden oplopen, totdat er uiteindelijk een verwijzing naar de uroloog kwam. Ik voelde nog steeds helemaal niets – geen pijn, geen bijzonder plasklachten, echt niets. Toch wees het bloed onomstotelijk uit: prostaatkanker.
Gelukkig was ik er vroeg bij: geen uitzaaiingen. De uroloog was meteen helder: “Meneer Van Putten, we gaan voor volledige genezing. U heeft twintig bestralingen en een hormoonkuur voor een half jaar nodig, maar dat is nog altijd beter dan op relatief jonge leeftijd overlijden.” Na een jaar behandeling ben ik nu helemaal genezen.
Waarom is het zo verraderlijk?
Het venijn van prostaatkanker zit in het feit dat het compleet geruisloos begint. Je voelt niets, je merkt niets. Intussen kan er in je prostaat een tumor groeien die plotseling agressief kan worden. En het enige wat dit verraadt, is je bloedwaarde. Wie regelmatige controles vermijdt, geeft de kanker alle ruimte om onopgemerkt te groeien en uit te zaaien. Dan wordt succesvolle behandeling echt een stuk lastiger.
De uroloog gaf me ooit een rake vergelijking: het negeren van een PSA-test is als doorrijden met een rood lampje op je dashboard. Op een dag slaat de motor gewoon af.
Vroeg erbij zijn is essentieel
Vroege detectie maakt behandeling effectiever, minder intensief en vergroot de kans op volledig herstel gigantisch. Het is eigenlijk te gek voor woorden: vrouwen krijgen standaard controles voor baarmoederhalskanker en borstkanker, iedereen boven een bepaalde leeftijd krijgt een oproep voor darmonderzoek. Maar voor mannen en hun prostaat? Daar moet je vaak zelf achteraan.
Als je vijftig of ouder bent, maak dan een afspraak met je huisarts. Misschien krijg je wat tegenwind – niet elke arts is even enthousiast over structureel PSA-testen. Maar hé, jij bent uiteindelijk verantwoordelijk voor je eigen lichaam. De PSA-test is supersimpel: één keer bloed prikken. Wie er tijdig bij is, voorkomt uitzaaiingen en behoudt alle kansen op volledig herstel.
Kortom: Ben je de zestig gepasseerd? Laat die bloedwaarde controleren. Het kan letterlijk je leven redden.
@Wim van Putten