Afwijzing
De pijn van de achterstand
Afgelopen dinsdag hoorde ik op het journaal dat het Sociaal en Cultureel Planbureau het onderzoeksrapport Burgerperspectieven 2026 had gepubliceerd. Grote groepen Nederlanders ervaren volgens dat rapport een achterstelling op verschillende terreinen, en die onvrede heeft onder meer met wonen te maken. Vooral jongeren die noodgedwongen thuis blijven wonen en huurders die in ongezonde huizen zitten en torenhoge huren betalen, voelen zich achtergesteld en niet begrepen.
Anderen gaven aan dat de politiek hun teleurstelt. Partijen beloven van alles, maar komen de afspraken van voor de verkiezingen nooit na. Volgens hen luisteren politici vooral naar welgestelde lobbyisten en invloedrijke belangenorganisaties. Het gevoel dat je achtergesteld wordt, dat niemand je begrijpt en dat je de boot hebt gemist, is een rotgevoel.
Diep gevoel van afwijzing
Je vist, zoals het oude gezegde luidt, achter het net. Een ander heeft het beter voor elkaar dan jij het zelf hebt kunnen regelen. Die jaloezie leidt tot grote teleurstelling en niet zelden tot boosheid, die je soms ook op demonstraties ziet. Zo ook persoonlijk: of je nu bij een promotie wordt gepasseerd of bij elke sollicitatie een afwijzing krijgt, dit soort ervaringen doet iets met mensen. Je voelt je gepasseerd en achtergesteld. Het is een diep gevoel van afwijzing en verwerping. Dat gevoel zet mensen ertoe aan zichzelf te bewijzen. Ze willen de teleurstelling en de afwijzing het liefst uit hun leven wegdrukken, maar dat doen ze soms op allerlei ongezonde manieren. Tegen die pijn ontwikkelen mensen beschermingsmechanismen die henzelf kwaad doen.
Dat kan op twee manieren. Sommige mensen gaan pleasegedrag vertonen. Ze staan altijd voor een ander klaar, ten koste van zichzelf. Nee zeggen vinden ze lastig, uit angst dat de ander hen laat vallen. Ze peilen voortdurend of de ander het naar zijn zin heeft, alles om maar conflicten te vermijden.
Compensatie
Dat schept afstand. In groepen zie je deze mensen vaak op de achtergrond. Ze willen het liefst onzichtbaar zijn. Hoe compenseer je dat dan? Soms door keihard te werken, perfectionistisch te zijn, de bewondering van anderen te zoeken en te horen dat je het zo goed doet. Maar het lukt vaak niet, want de lat ligt telkens weer te hoog. Dat zijn nare dingen, zeker voor mensen die zich in maatschappelijk opzicht achtergesteld voelen, maar ook voor wie psychologisch of geestelijk niet lekker in zijn vel zit.
Dan kan het leven behoorlijk zwaar worden. Mensen vergelijken zichzelf dan voortdurend met een ander, zeker als die ander het beter voor elkaar heeft. Dat doet me denken aan een bekend verhaal uit de Bijbel, over koning Saul. Hij had al veel succes gehad en destijds ook Gods zegen op zijn koningschap gekregen. Hij hoefde zich voor niemand te schamen en zichzelf niet te bewijzen, want hij was de door God aangestelde koning, gezalfd door de profeet Samuël. Met andere woorden: sta maar in je verantwoordelijkheid als koning en voel je niet minderwaardig om wie je bent en wat je doet.
Jaloezie
Dan komt er echter een jonge herdersjongen die op geweldige wijze de strijd aangaat met de vijanden van Israël. Hij verslaat Goliath, een enorme reus van de Filistijnen, met zijn steen en slinger en bevrijdt zo het volk. De meisjes en vrouwen zingen blij in hun reidans dat koning Saul duizenden heeft verslagen. Daarmee prijzen en eren ze hem.
Maar David heeft er tienduizenden verslagen, en hem eren ze dus nog meer. Saul werd er neerslachtig van en worstelde zich met grote moeite door het leven. Bovenal groeide er een diepe haat in zijn hart tegen degene die hem leek te hebben afgetroefd en die zich daar amper van bewust was. Het speelde zich allemaal af in het hart van Saul. Zo nam kwaadaardigheid bezit van hem en ging hij gekweld, somber en teruggetrokken door het leven.
Zo denkt God over jou
Wat is het dan mooi om te lezen dat God ieder mens, wie je ook bent, een geliefd kind noemt. Of je nu koning bent of herdersjongen, man of vrouw, welgesteld of met moeite rondkomend. Psalm 139 zegt dat God ons op een bijzondere wijze heeft gemaakt en gevormd in de schoot van onze moeder.
Zo mag je zijn wie je bent, zoals God je heeft gemaakt en geroepen. Natuurlijk mag je jezelf ontwikkelen en streven naar een betere positie, een hoger inkomen of wat je verlangen ook is. Maar in de eerste plaats gaat het erom dat je aanvaardt wie je bent, dat God van je houdt en dat je mag zijn zoals hij je heeft gevormd. Dat gaat gepaard met een geestelijke strijd, want zelfafwijzing kan een grote rol spelen in je leven, zeker als je veel afwijzing en verwerping hebt meegemaakt vanuit je jeugd.
Herstel
Hierin mag iedereen herstel zoeken en genezen van oude wonden. Zo kan een herstelde man of vrouw leven met de gedachte dat een ander andere kwaliteiten heeft, soms zelfs betere. Hij kent zijn eigen zwakke punten, maar weet dat hij aan verbetering en herstel mag werken. Zo mag je zijn wie je bent, zoals God je heeft bedoeld. Je hoeft je niet met een ander te meten. Die ander is anders, niet beter en niet slechter. Wij mogen allemaal de kleuren van Gods kleurenpalet vertegenwoordigen.
Ieder mens is uniek. Iedere oogappel is uniek. Iedere vingerafdruk is uniek. Zo ben ook jij een uniek geschapen wezen, dat in de liefde van God mag functioneren en mag leven tot eer en glorie van God en tot zegen voor de naaste.
@wimvanputten
Startpagina