De spiegel van het ego – 1
Waarom echte nederigheid niets met zwakte te maken heeft
Twee levenshoudingen
Je kent het vast wel. Je bent in gesprek met iemand, of je kijkt van een afstandje naar een situatie, en opeens bekruipt je het gevoel dat deze persoon wel heel vol is van zichzelf. De arrogantie lijkt er bijna vanaf te druipen. We moeten voorzichtig zijn met ons oordeel over een ander, want we kijken nooit helemaal in iemands hart. Toch kom je soms mensen tegen die zichzelf zo belangrijk vinden dat het schuurt.
Op zo’n moment is het goed om de Bijbel erbij te pakken. Niet om met de vinger naar die ander te wijzen, maar om onszelf een spiegel voor te houden. Want de Schrift spreekt helder over twee levenshoudingen die recht tegenover elkaar staan: nederigheid en hoogmoed.
In de brief van Jakobus komen we ze allebei tegen. In Jakobus 4 vers 6 staat een indringende waarschuwing: „God keert Zich tegen de hoogmoedigen, maar aan de nederigen geeft Hij genade.” Jakobus haalt daar een oud woord uit het boek Spreuken aan, dat ook Petrus gebruikt. Een paar verzen verder, in vers 10, volgt de uitnodiging: „Verneder u voor de Here, en Hij zal u verhogen.” Maar wat betekent dat nu concreet in ons dagelijks leven?
Wat bijbelse nederigheid níét is
Om te begrijpen wat bijbelse nederigheid wel is, moeten we eerst een hardnekkig misverstand opruimen. Nederigheid is geen zwakte. Het is geen minderwaardigheidscomplex, geen kruiperigheid en ook niet jezelf voortdurend wegcijferen alsof je als mens niets voorstelt.
Het Griekse woord voor nederigheid, tapeinophrosyne, klonk in de tijd van het Nieuwe Testament lang niet altijd mooi. Buiten de Bijbel komen we het zelden tegen, en als het voorkomt, gaat het vaak over iets kleinmoedigs en lagers: een kruiperige gezindheid, de houding van iemand die niets in te brengen heeft. Het Evangelie geeft dat woord een heel andere klank.
Kijk maar naar Jezus Zelf. Hij zegt over Zichzelf: „Ik ben zachtmoedig en nederig van hart” (Matteüs 11:29). Of denk aan Mozes, die een heel volk leidde en voor de machtigste koning van zijn tijd stond. Van hem staat in Numeri 12:3 dat hij nederiger was dan alle mensen op aarde. Dat zijn geen zwakke mensen. God vraagt ons ook geen slavenmentaliteit. Hij noemt ons Zijn kinderen (Johannes 1:12) en Zijn vrienden (Johannes 15:15). Bijbelse nederigheid is dan ook geen gebrek aan zelfrespect, maar een diepe, gezonde hartshouding tegenover God en onze medemens. Het betekent eenvoudig dat je jezelf niet hoger stelt dan een ander (Filippenzen 2:3).
Drie kenmerken van een nederig hart, en één voorbeeld
Hoe ziet die echte, gezonde nederigheid er dan uit in de praktijk? In de Schrift ontdekken we drie kenmerken, en één Persoon in wie we ze alle drie volmaakt zien.
Het begint met een diepe afhankelijkheid van God. Jezus zegt het heel duidelijk in Johannes 15 vers 5: „Zonder Mij kunt u niets doen.” Dat betekent niet dat wij niets waard zijn. Het betekent wel dat al het goede dat wij doen, uit Hem groeit. Het geeft enorme rust als je dat durft te belijden. Je hoeft je niet groter voor te doen dan je bent, maar ook niet kleiner.
Daarnaast hoort er realistische zelfkennis bij. Een nederig mens kijkt eerlijk in de spiegel, zoals Paulus ons in Romeinen 12 vers 3 voorhoudt: nuchter over jezelf denken. Je mag ontzettend dankbaar zijn voor de talenten en gaven die je hebt gekregen. Maar je beseft tegelijk dat het genade is. Wat je van huis uit meekreeg, je opvoeding, je studie en je ervaring: het is je gegeven. Paulus vraagt het de christenen in Korinthe op de man af: „Wat hebt u dat u niet hebt ontvangen?” (1 Korintiërs 4:7). De Bron van dat alles is God.
Een derde kenmerk is oprechte aandacht voor de ander. Een nederig mens zoekt niet in de eerste plaats zijn eigen eer of zijn eigen gelijk, maar het welzijn van de mensen om zich heen.
Het mooiste voorbeeld zien we in de Here Jezus Zelf. Filippenzen 2 beschrijft hoe Hij, die in de gestalte van God was, Zichzelf ontledigde en de gestalte van een dienstknecht aannam. Johannes vertelt hoe Hij opstond van tafel en de voeten van Zijn discipelen waste. En uiteindelijk gaf Hij Zijn leven aan het kruis. Dat is geen zwakte. Dat is de hoogste vorm van liefde en kracht.
"Maar hoe zit dat met de schijnwereld van de valse nederigheid en de herkenbare valkuilen in ons dagelijks leven? Je leest het in deel 2 op de website." Naar deel 2
@wimvanputten
Startpagina