Profetie toetsen aan de Bijbel
Een kritische en pastorale bezinning op eigentijdse claim-profetieën
Bijbelse toetsing
Vanmorgen keek ik naar het journaal. Ik wilde weten hoe de midterm-verkiezingen in Amerika waren uitgepakt, want de uitslag daarvan heeft direct te maken met de wereldeconomie — en dus ook met onze eigen leefwereld. Terwijl de beelden voorbijtrokken, vroeg ik me af hoeveel profeten in de charismatisch-evangelische wereld en de Word of Faith-stroming deze keer weer concrete uitspraken over de verkiezingen hadden gedaan. Zo kwam ik opnieuw uit bij het verschijnsel profetie, dat zo vaak opduikt bij grote wereldgebeurtenissen. Ik wil daar graag eens rustig en kritisch naar kijken.
In hoeverre is profetie een betrouwbaar instrument dat God ons heeft gegeven? Velen spreken met groot gezag in Gods naam, en duizenden geloven hen op hun woord. Men denkt al snel: wat een erkende profeet zegt, dat zal ook uitkomen. Helaas blijkt de werkelijkheid dikwijls weerbarstiger. Er is in de afgelopen decennia een indrukwekkend lange lijst ontstaan van profetieën die niet zijn uitgekomen. Ik ben van mening dat profetie in de eerste plaats bedoeld is om te stichten, te vermanen en vooral te bemoedigen, precies zoals de Bijbel ons leert.
Profetie versus toekomstvoorspelling
Profetie is geen goedkope toekomstvoorspelling. Natuurlijk kent de Bijbel woorden over wat komen gaat. Denk aan Jozef, die in dromen zag wat God in Egypte ging doen, of aan Daniël, die duidelijke beelden over de toekomst ontving. Ook in het boek Openbaring klinken profetische woorden. Maar dat is van een heel ander niveau en niet te vergelijken met de mensen die zichzelf tegenwoordig op podia profeet noemen.
Laat ik een paar concrete voorbeelden noemen van profetische uitspraken die de toets der kritiek niet konden doorstaan:
- Kris Vallotton en Jeremy Johnson (2020): Rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2020 voorspelden prominente leiders uit de profetische beweging, onder wie Kris Vallotton en Jeremy Johnson, met grote stelligheid dat Donald Trump een tweede opeenvolgende termijn zou winnen. Toen dat niet gebeurde, ontstond grote verwarring. Vallotton bood overigens later wel openlijk zijn excuses aan voor zijn foute inschatting.
- Shawn Bolz (2020): Begin maart 2020 verkondigde Shawn Bolz dat God hem had laten zien dat de coronapandemie heel snel tot stilstand zou komen en geen ontwrichtende gevolgen zou hebben. Bovendien zijn zijn profetische ‘kennisgevingen’ op podia door diverse onderzoekers kritisch bekritiseerd vanwege het gebruik van voorkennis en publieksprofielen.
Het afwentelen van de schuld
Gooi ik hiermee alle profetie op één hoop? Zeg ik dat het allemaal verkeerd is? Nee, natuurlijk niet. Profetie is in essentie het spreken van een woord van God, waarbij je meent het hart van God te proeven. Zo’n woord moet echter volkomen in lijn zijn met Gods geschreven Woord.
Een opvallend verschijnsel — en het is niet voor het eerst dat ik dit opmerk — is de reactie van profeten wanneer een uitspraak niet uitkomt. Vaak luidt het verweer: ‘Dat had met voorwaarden te maken.’ Er zou niet aan de voorwaarden voldaan zijn, of er zou te weinig gebeden zijn. Met andere woorden: de schuld wordt verlegd naar de gelovigen. Niet de profeet zat fout, maar de gemeente had meer moeten bidden om de belofte af te dwingen. Of men zegt, wanneer er in de zaal geen herkenning is: ‘Dan is dit woord vast bestemd voor iemand die via de livestream kijkt.’ Dat maakt de uitspraak wezenlijk oncontroleerbaar.
De Bijbelse toetsing als leidraad
Juist daarom geloof ik in gezonde profetie, die getoetst kan en moet worden. In 1 Korintiërs 14 gaat het over profetie als een gave van God aan de gemeente, bedoeld om haar te stichten, te bemoedigen en op te bouwen. Maar die gave moet ook gewogen worden. De aanwezige gelovigen moeten kunnen vaststellen: ‘Dit woord herkennen wij als opbouwend en als een spoor dat naar Jezus leidt.’
Daarom houd ik me ver van profetische uitspraken die meer lijken op waarzeggerij. Ik houd me liever vast aan de toezegging dat God ons nabij is en door zijn Heilige Geest in ons hart wil wonen en spreken.
Heb je dan altijd een menselijke profeet nodig? Nee. Wel kan het bemoedigend zijn als je een persoonlijk woord ontvangt dat resoneert met wat God al in je hart gelegd heeft. Het leven van een authentieke profeet ademt de sfeer van het Koninkrijk. Zo’n persoon zet zichzelf niet centraal, maar is nederig en dienend. Wie Gods Woord mag brengen, moet een dienaar zijn. Wanneer een ‘profeet’ vooral draait om het eigen succes, de verkoop van boeken of naamsbekendheid, dan weten we dat we op de verkeerde weg zitten.
Het Oude Testament geeft in Deuteronomium 18:22 al een heldere maatstaf:
“Wanneer de profeet spreekt in de naam van de HERE, en het woord gebeurt niet en het komt niet uit, dan is dat een woord dat de HERE niet gesproken heeft.”
Daarmee wil ik niet zeggen dat iedereen die een onjuist woord uitspreekt per definitie te kwader trouw is. Men kan Gods stem verkeerd hebben verstaan of hebben gesproken vanuit menselijke emoties en eigen verlangens. Maar de norm blijft staan: komt het niet uit, dan was het op dat punt geen profetie van God. Ook in een oprechte relatie met God blijven we immers feilbare mensen.
Waakzaamheid en beproeving
De Schrift roept ons op tot nuchterheid en waakzaamheid. In 1 Thessalonicenzen 5:19-21 lezen we:
“Blus de Geest niet uit. Veracht de profetieën niet. Beproef alle dingen, behoud het goede.”
En Johannes vermaant ons in 1 Johannes 4:1:
“Geliefden, geloof niet elke geest, maar beproef de geesten of zij uit God zijn; want er zijn veel valse profeten in de wereld uitgegaan.”
Ik vergelijk het wel eens met een mengkraan. Als er warm en koud water door elkaar stromen, zie je aan de buitenkant niet direct wat de overhand heeft. Zo gaat het ook bij profetie: het is niet altijd direct zichtbaar in hoeverre een gesproken woord zuiver uit God voortkomt of vermengd is met menselijke bijgedachten.
Ware profetie kenmerkt zich altijd door trouw aan de Schrift. Ze staat dicht bij Gods Woord en wijst steeds naar Jezus — want “het getuigenis van Jezus is de geest van de profetie” (Openbaring 19:10). Gezonde profetie draagt goede vrucht: ze spoort mensen aan tot bekering, zuiverheid en volharding, en staat altijd open voor toetsing en correctie.
Zonder die toetsing worden we afhankelijk en gaan we mensen achterna lopen die als onfeilbare leiders worden vereerd. Wie de Bijbelse maatstaf serieus neemt, niet blind achter luide stemmen aanloopt en nuchter blijft door alles aan het geschreven Woord te toetsen, zal de werkelijke waarde van deze gave ontdekken. Een zuivere profetie bouwt op en leidt ons altijd weer terug naar de Here Jezus.
@wimvanputten
Startpagina