Loflied en klaaglied
Hoe rijm je zoiets?
Soms krijg je van die klappen te verduren in het leven die je tot op het bot raken, zoals het intense lijden van andere mensen – en ja, daar weet ik helaas ook het een en ander van. Hoe ga je daarmee om? En belangrijker nog, vind je er ooit een bevredigend antwoord op? Het gekke is dat dit onderwerp in veel evangelische kerken nogal eens wordt vermeden. Maar hoe rijm je zoiets dan met die krachtige boodschap van overwinning en bevrijding? Dat is best een puzzel.
Een worsteling
Laten we eerlijk zijn, lijden geeft verdriet. Liever vieren we uitbundig feestjes dan dat we stilstaan bij een begrafenis of troostend aan een ziekbed zitten. En vaak voelen we ons dan ongemakkelijk: helpen onze goedbedoelde adviezen en positieve woorden eigenlijk wel echt? Want hoe diep ons geloof ook is, niet elk gebed wordt zomaar direct verhoord. Denk maar eens aan die geloofshelden uit Hebreeën 11:39; ook zij kregen niet altijd meteen wat ze hoopten, maar God boetseerde wel prachtige mensen van ze. Het is een feit: iedereen krijgt vroeg of laat te maken met pijn en moeite. Het hoort er nu eenmaal bij.
We kennen allemaal wel zo’n waslijst van tegenslagen: je baan kwijt, een scheiding, kinderen die het geloof vaarwelzeggen, een ernstige ziekte die je leven overhoopgooit, familieruzies, verstoorde relaties, onbereikbare doelen die als een zandkasteel ineenstorten, of zakelijke blunders die je de kop kosten. Ieder mens draagt zijn eigen verhaal met zich mee, en wil dat maar al te graag delen of soms juist niet. Daarom móet er ruimte zijn voor zowel een uitbundig loflied als een diepgevoeld klaaglied. Onze samenkomsten barsten vaak van gejuich en jubel, wat geweldig is. Maar er moet ook een veilige plek zijn voor die stille, verdrietige klaagliederen.
Verdriet dat zich verbergt
De Bijbel staat bol van wanhoop, depressie en verdriet. Denk aan Jeremia, Job, Saul, David, Daniël… De lijst van geloofshelden is tegelijkertijd een verzameling van dieptrieste gebeurtenissen en menselijke worstelingen. Wanhoop leidt al snel tot die indringende ‘waarom ik?’ -vragen. Het antwoord blijft echter helder: God staat aan jouw kant, want lijden komt niet van Hem.
Ook dichtbij huis zien we volop lijden. Mensen overlijden, gebeden blijven soms onbeantwoord, wensen gaan niet in vervulling. Vaak weten we, ondanks onze beste intenties, geen pasklaar antwoord op zoveel leed. Soms kun je er alleen maar zijn, gewoon naast de ander staan en een stille steun zijn. En dan is er nog zoveel verborgen leed, stemmen die niet gehoord worden omdat mensen bang zijn om niet begrepen te worden. Geestelijk lijden omvat angsten die je verscheuren, zorgen die je wakker houden, pijnen die je neerslachtig maken en het overwoekerde gevoel verlaten te zijn.
Davids stille gebed
Lijden kent vele gezichten, en ze zijn allemaal even rauw. Het kan leiden tot totale afzondering – je trekt een muur om je heen en sluit de wereld buiten. Het kan een constante, uitputtende strijd zijn, waarbij het voelt alsof je steeds opnieuw een klap krijgt. Het kan je vullen met bitterheid, alsof je alleen nog maar bittere kruiden eet. En het kan diepe angsten oproepen, dat beklemmende, doffe gevoel – alsof je glans verdwenen is en je hoop op God vervlogen – kan zelfs leiden tot een ‘gebedenblokkade’, waarbij je schreeuwt om hulp, maar het lijkt alsof niemand je hoort.
Tranen van diep verdriet vloeien dan onophoudelijk. Je voelt je ingesloten, ziet geen uitweg, en de wanhoop slaat genadeloos toe; het voelt alsof je leven in een put wordt gesmoord, zoals Jeremia. En dan komen de verwijten en aanklachten, soms zelfs richting God zoals in de Psalmen beschreven. In zo’n benarde situatie bad David in stilte: ‘Doe mijn tranen in uw kruik.’ Vroeger was dat een echt ding: klaagvrouwen vingen tranen op in kleine flesjes, die vervolgens een ereplaats kregen. Een tastbaar symbool van gedeeld verdriet, heel krachtig.
Vergeet trouwens ook de geestelijke strijd niet, die net zo reëel is: ‘Als een beer loert hij op mij, als een leeuw in het verborgene.’ Het voelt soms alsof je constant beslopen wordt door een geestelijke vijand.
Meer dan alleen woorden
Je houding is cruciaal; die kan iemand maken of breken. Hoe vaak oordelen we niet te snel over een ander? Het is zo makkelijk om een mening klaar te hebben. Oordeel een ander nooit voordat je letterlijk in zijn of haar schoenen hebt gestaan. Zelfs goedbedoelde adviezen kunnen averechts werken, als ze niet op het juiste moment of op de juiste manier komen. We voelen ons vaak ongemakkelijk bij mensen die depressief zijn en weten dan niet goed hoe we moeten reageren. God wil barmhartigheid, geen loze offers. Jezus oordeelde die vrouw bij de put, die al vijf keer was afgedankt, niet. Hij zag haar, luisterde, en gaf haar precies waar ze naar zocht: levend water.
Wat is dan onze hoop, in dit alles? De oude belijdenis spreekt van Gods trouw: ‘Onze hulp is in de Naam van de Heer…’ Het klinkt misschien als een oud cliché, maar de diepte ervan is enorm. Soms is er geen pasklare oplossing, processen zijn simpelweg soms onomkeerbaar. Maar er is wel hulp te vinden. Die vinden we in Jezus; geen oppervlakkig enthousiasme, maar een diepe, innerlijke toewijding. Hij leed met ons mee, want Hij heeft zelf verschrikkelijk geleden. Het is cruciaal om in alle oprechtheid Gods hart te zoeken: ‘Goed is de HEER voor wie hem zoekt en alles van hem verwacht.’ Dat is waar het om draait.
Een andere kijk
Een gedachteverandering is broodnodig. De pessimist ziet een gigantische Goliath en krimpt ineen, terwijl de gelovige een geweldige kans ziet. Verwacht altijd een overwinning in de strijd, misschien anders of later dan je denkt. Blijf vasthouden aan Gods trouw, hoe moeilijk dat ook is: ‘Goed is het geduldig te hopen op de HEER die redding brengt.’
We mogen een antwoord van God verwachten, maar hoe en wanneer is aan Hem. Hij kan antwoorden via de Bijbel (‘Uw woord is een lamp voor mijn voet’), een gedachte die ineens binnenvalt, een droom die je inzicht geeft, een lied dat je raakt, een preek die speciaal voor jou lijkt te zijn, een profetie, of gewoon door de omstandigheden om je heen. Eén ding is zeker: God antwoordt. ‘Altijd als ik roep, bent u nabij; u zegt mij: ‘Wees niet bang.’‘
Meer dan overwinnaar
Probeer je gedachten zoveel mogelijk op God te richten, en minder op je problemen. Het is net als met het geluid van een snelweg: na een tijdje hoor je het niet meer. Zo zullen je problemen minder je leven beheersen. Zelfs als je nog geen merkbare overwinning hebt behaald, ben je in Hem toch meer dan overwinnaar. Romeinen 8:37 zegt heel duidelijk: ‘Maar in dit alles zijn wij meer dan overwinnaars door Hem, die ons heeft liefgehad.’ Dat ‘alles’ omvat verdrukking, gevaar, en zelfs het zwaard.
Misschien voel je je momenteel als een geslagen mens, worstel je om je hoofd boven water te houden. Maar je mag jezelf mede-eigenaar voelen van die tekst: ‘Maar in dit alles zijn wij meer dan overwinnaars.’ Denk aan die bekende voetballer, die na zijn afscheid werd toegejuicht met zijn zoontje aan de hand. Het applaus gold ook voor het zoontje, die nog geen topwedstrijd had gespeeld. Zelfs als je geestelijk nog in de kinderschoenen staat en omringd bent door problemen, loop je aan de hand van de Heer. Zijn overwinning is ook voor jou.
‘Ik besef: mijn enig bezit is de HEER, al mijn hoop is op hem gevestigd.’ Die zin vat het eigenlijk perfect samen, vind je niet?
@wimvanputten