De verborgen crisis – pornoverslaving
De sluipende vergiftiging
In mijn werkzame leven heb ik vele tientallen jaren met jongeren gewerkt. Eerst in de Kinderbescherming en later in het Voortgezet Onderwijs. In die jaren heb ik, net als wij allemaal, de wereld van de jongeren zien veranderen. De komst van internet en de mobiele telefoon is een van de grootste veranderingen die ik heb meegemaakt. Met een muisklik haal je de hele wereld binnen: goed nieuws, mooie verhalen, maar ook bagger die je geest vervuilt. Zo las ik een poosje geleden een opmerkelijk artikel over de sluipende vergiftiging van jonge levens door pornografie. Vroeger moest men daarvoor naar speciale winkels. Het werd ook niet zomaar meegegeven aan de jeugd, of op het schoolplein als een klasgenoot een boekje van zijn vader had meegenomen. Vandaag gaat dat anders – sluwer, gemakkelijker, helaas.
De grootste boosdoeners
Je ziet het misschien niet direct, maar er is iets goed mis met veel van onze jongens. Volgens psycholoog Philip Zimbardo lijken ze te verdwijnen, sociaal en seksueel overvleugeld door meiden. Denk maar aan de cijfers: jongens hebben vijf keer vaker ADHD en vallen dertig procent meer uit op school. Een donkere schaduw trekt over hen heen. De twee grootste boosdoeners? Gameverslaving en, nog erger, pornografie. Vooral die laatste richt een enorme ravage aan.
Gewoon praten
Misschien is het jou ook opgevallen dat jongens vaak verstijven zodra er een meisje in de buurt is? Ze weten niet meer hoe ze moeten praten, hoe ze moeten kijken, of zelfs maar hoe ze hun handen moeten houden. De kunst van het contact maken is compleet zoek. Zimbardo noemt het angst voor intimiteit, en die angst lijkt alleen maar toe te nemen. Het lijkt wel alsof er een onzichtbare muur is opgetrokken tussen de geslachten.
De porno-tsunami
Waar komt die angst vandaan? Zimbardo wijst met de vinger naar de enorme hoeveelheid pornografie die tegenwoordig overal te vinden is. Het is geen normale verslaving, legt hij uit. Bij drugs wil je meer van hetzelfde, maar bij porno zoek je steeds iets nieuws, iets extremer. Ze noemen het ‘arousal addiction’. Even een voorbeeld: Hollywood maakt jaarlijks zo’n 400 films, terwijl er 11.000 pornofilmpjes van de band rollen! Die stortvloed aan beelden overspoelt jonge breinen en verandert ze. Jongens weten niet meer hoe de échte wereld werkt, terwijl meiden hen mijlenver voorbijstreven.
De wetenschap slaat alarm
Zimbardo is niet de enige die aan de bel trekt. Steeds meer wetenschappers, zoals de Italiaan Carlo Foresta en Gary Wilson (bekend van zijn boek ‘Your Brain On Porn’), zien wat er gebeurt. Deze mannen zijn geen moraalridders, maar onderzoekers die met concrete bewijzen komen. Wilson heeft zelfs een website, yourbrainonporn.com, waar hij haarfijn uitlegt wat porno met je hersenen doet: depressie, impotentie, verlies van zelfvertrouwen… een hele waslijst aan ellende.
Een speeltuin van dopamine
Wilson legt uit hoe die interne sloopkogel werkt. Normaal gesproken geeft je beloningssysteem dopamine af bij fijne, natuurlijke dingen, zoals een knuffel, een goed gesprek, of vriendschap. Dat geeft een warm, tevreden gevoel. Maar kunstmatige prikkels van porno, gokken of games verstoren dat systeem. Je krijgt een piek, maar daarna zak je dieper weg dan ooit. Je dopamine-niveau gaat de achtbaan in: hoge pieken, diepe dalen. Die lage basislijn zorgt ervoor dat je brein wanhopig op zoek gaat naar de volgende ‘kick’, en zo kom je in een vicieuze cirkel terecht. Voor je het weet voel je je alleen nog ‘normaal’ als je porno kijkt.
Hardnekkige verslaving
Het wordt nog erger: afkickende hersenen maken nieuwe verbindingen aan, waardoor porno letterlijk als ‘geweldig’ wordt opgeslagen. Dat zorgt voor een ongelooflijke hunkering. En omdat je dopamine-niveau zo laag is, vallen veel mensen terug. Wilson onthult iets schokkends: “Je natuurlijke wilskracht, die je helpt verleidingen te weerstaan, wordt aangetast door porno. Het verandert de frontale kwab, het deel van je hersenen dat verantwoordelijk is voor impulscontrole. Je vermogen om de gevolgen te overzien verdwijnt gewoon.” Het is alsof je remmen het niet meer doen.
De pijn van het afkicken
En alsof dat nog niet erg genoeg is, werkt je lichaam ook nog eens tegen als je probeert te stoppen. Na een paar dagen zonder porno maakt je brein noradrenaline aan, een stresshormoon dat een rotgevoel veroorzaakt tijdens onthouding. “Stoppen vraagt echt veel doorzettingsvermogen,” erkent Wilson. “Je hersenen kunnen niet meer leunen op die heftige, kunstmatige dopamine-shots. Tegelijkertijd stijgt je stressniveau en is je zelfcontrole verzwakt. Jongens krijgen het idee dat ze beter af zijn mét porno dan zonder.” Een perfecte valstrik dus.
Het brein herstelt zich
Gelukkig is er ook goed nieuws: je hersenen zijn plastisch, wat betekent dat ze zichzelf kunnen herprogrammeren. “Als je weet dat deze afkickverschijnselen tijdelijk zijn, is het beter vol te houden,” zegt Wilson. “Binnen een paar maanden kunnen
je hersenen weer normaal functioneren.” Maar de eerste stap is erkennen dat er een probleem is. Een probleem dat onze jongens langzaam opvreet. De vraag is niet of we dit willen zien, maar of we nog op tijd zijn om er iets aan te doen. Want terwijl wij discussiëren, gaat er weer een generatie jongens ten onder. Stil, onzichtbaar, maar genadeloos.
Hoe kan een jonge man zuiver leven? Als hij zich laat leiden door uw woord. Met mijn hele hart wil ik U volgen. Helpt U mij om niet van U af te dwalen. (Ps. 119:9 HTB)
De gegevens van dit artikel komen uit CIP
@wimvanputten