Jezelf aanvaarden
Een Bijbelse kijk op eigenwaarde
In een wereld waarin we constant worden overspoeld met beelden van perfectie. Denk aan social media, reclames en films, is het knap lastig om jezelf te accepteren. We vergelijken ons al snel met die vaak onhaalbare idealen, wat kan leiden tot minderwaardigheidsgevoelens en zelfafwijzing. Maar wat nou als de Bijbel hier een totaal andere, helpende kijk op heeft?
Eigenliefde of zelfaanvaarding
De Bijbel ziet eigenliefde als iets heel natuurlijks. Het is normaal om voor jezelf te zorgen, net zoals je naaste liefhebt ‘als jezelf’ (Marcus 12:31). Je voedt en verzorgt je lichaam, zoals Efeziërs 5:29 ook mooi zegt. Dat is gewoon menselijk, toch?
Maar zelfaanvaarding is een ander verhaal. Juist omdat we van onszelf houden, vinden we het soms lastig om de minder mooie kanten te omarmen. Denk aan ontevredenheid over je prestaties, uiterlijk of karaktertrekken. Het is een misverstand te denken dat je eerst van jezelf moet houden voordat je een ander kunt liefhebben. De Bijbel leert ons dat eigenliefde een gegeven is, terwijl liefde voor anderen een opdracht is. We beoordelen onszelf (en anderen) vaak op dingen die er eigenlijk niet toe doen, terwijl de Bijbel daar anders over denkt.
De buitenkant
Onze maatschappij is geobsedeerd door schoonheid. Reclames en media bepalen hoe ‘mooi’ je hoort te zijn: jong, fit, perfect. Bijna niemand voldoet daaraan. Maar deze focus op uiterlijk staat haaks op wat de Bijbel ons leert. Psalm 139 noemt ons bestaan een ‘ontzaglijk wonder’. Ons lichaam is prachtig gemaakt, maar draagt ook sporen van zonde. Uiterlijke kenmerken of gebreken mogen daarom nooit de basis zijn voor zelfacceptatie. Spreuken 31:30 waarschuwt niet voor niets: “Charme is bedrieglijk en schoonheid vergaat.” Uiterlijk is dus maar een vluchtige zaak.
De ratrace
We leven in een prestatiegerichte maatschappij. Al op de basisschool bepalen toetsen je toekomst. Intelligentie, creativiteit, emotionele kwaliteiten: alles telt mee voor hoe ‘succesvol’ je bent. Minder van deze kwaliteiten? Dan liggen minderwaardigheidsgevoelens al snel op de loer. De Bijbel leert ons echter dat al deze psychosociale aspecten geen basis mogen zijn voor zelfacceptatie. Kennis en talenten gaan voorbij, maar liefde is eeuwig (1 Korintiërs 13). Uiteindelijk is het allemaal tijdelijk.
Geestelijk ‘succes’
Zelfs binnen christelijke kringen loop je het risico je geestelijk leven als maatstaf te nemen voor zelfacceptatie. Wie zichzelf of anderen beoordeelt op basis van ‘hoe goed’ ze het geestelijk doen, komt bedrogen uit. Er is altijd wel iemand die ‘beter’ is. Dit leidt alleen maar tot frustratie, want niemand kan aan zo’n ideaalbeeld voldoen. Jouw geestelijke ‘succes’ of ‘falen’ bepaalt niet jouw waarde. Jouw waarde ligt in Christus: je bent een nieuwe schepping geworden (2 Korintiërs 5:17). Zodra je iets voor God wilt presteren vanuit jezelf, komt je onmacht naar boven, wat kan leiden tot depressie en schuldgevoelens.
De rotsvaste basis
De enige écht gezonde basis voor zelfaanvaarding ligt in wat de Heer Jezus heeft gedaan en in Gods genade. Genade betekent dat God zichzelf aan ons geeft zonder er iets voor terug te vragen. God heeft onze zwakheid geaccepteerd en zijn liefde getoond door zijn Zoon te geven. We zijn zo waardevol voor God dat Hij alles heeft betaald voor onze redding.
Gods herstelplan gaat verder dan alleen verzoening en vergeving. Het betekent dat je als kind van God vandaag al alles ontvangt om tot eer van God te leven (2 Petrus 1:3-4). We moeten wel erkennen dat we in onszelf zwak en kwetsbaar zijn. Onze kracht ligt alleen in wat God doet en in zijn genade. Paulus zegt in 2 Korintiërs 12:10 dat hij blij is met zijn zwakheid, omdat Christus hem dan kracht geeft. In zijn zwakheid is hij sterk! En in Romeinen 8:37 lezen we dat we meer dan overwinnaars zijn dankzij Hem die ons liefhad. Deze geweldige positie hebben we van God gekregen. God kijkt niet naar wat we hebben gepresteerd, maar naar hoe we hebben geleefd. Hij vraagt van ons allemaal om onszelf als een levend, heilig offer in zijn dienst te stellen.
Geen knopje omzetten
Zelfaanvaarding na je bekering gebeurt niet vanzelf. Het is een proces dat begint bij een herstelde relatie met God. Een diepe en oprechte bekering, de wedergeboorte en de doop in de Heilige Geest zijn superbelangrijk. Alleen dan kan Gods herstelplan helemaal tot zijn recht komen in jouw leven.
Het draait om een vernieuwing van denken, zoals Romeinen 12:2 ons leert. Dat betekent dat je Bijbelse gedachtepatronen moet aanleren en oude, verkeerde patronen moet vervangen. Dit zorgt voor een innerlijke strijd, want de duivel wil niet dat je verandert. Daarom is het zo belangrijk dat gelovigen zich voeden met Gods Woord en vertrouwd raken met zijn beloften. Hoe meer je gaat leven naar het Woord en een Bijbelse houding aanneemt, hoe positiever je gevoelens worden.
Uiteindelijk zul je merken dat je overheersende gevoelens positief worden, simpelweg doordat je anders denkt en je anders gedraagt. De kerk speelt hierbij een superbelangrijke rol als plek waar je wordt opgebouwd en kunt groeien. Hier word je je bewust van je eigen waarde in Christus: je bent een tempel van de Heilige Geest, je hebt een opdracht, gaven, een roeping, en de eeuwigheid is je bestemming! Geweldig toch?
Minderwaardigheidsgevoelens
Als we te maken krijgen met minderwaardigheidsgevoelens, bij onszelf of bij anderen, is het cruciaal om deze serieus te nemen. Goedkope ‘het komt wel goed’-praatjes of losse Bijbelteksten schieten dan vaak tekort. We moeten op zoek gaan naar de oorzaak en kijken of je wel een realistisch beeld hebt van jezelf.
Het Bijbelse antwoord vinden we in vernieuwd denken. Mensen moeten leren denken zoals God over hun leven denkt. Vaak liggen er verkeerde beelden van mensen en van God aan ten grondslag. Deze gevoelens gaan vaak hand in hand met egocentrisme, hoogmoed of het zoeken van status. Er is dan te veel aandacht voor jezelf en vaak de wens om meer te zijn dan je talenten toelaten.
Gods liefde als fundament
Zelfaanvaarding vanuit een Bijbels perspectief is dus geen kwestie van ‘positief denken’ of een paar zelfhulpboeken lezen. Nee, het vindt zijn diepste grond in Gods onvoorwaardelijke liefde en genade. Het is een proces van groei waarin oude gedachtepatronen worden ingeruild voor Bijbelse waarheden. Niet onze prestaties, ons uiterlijk of onze talenten bepalen onze waarde, maar Gods gedachten over ons leven en zijn bereidheid om alles te geven voor onze redding.
Door actief deel te nemen aan het kerkleven en onze identiteit te vinden in Christus, kunnen we leren onszelf te accepteren met al onze zwakheden en gebreken. We mogen leven vanuit de zekerheid dat we aanvaard zijn in de Geliefde, niet vanwege wat we presteren, maar vanwege wie we zijn in Hem. Dat geeft toch rust, of niet?
@wimvanputten